Gmina
Kampinos

„Chrońmy to, co lokalne”

Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem „Chrońmy to, co lokalne”. Organizatorzy chcą zwrócić uwagę na znaczenie rodzimych linii pszczół, lokalnych zasobów genetycznych, odpowiedzialności za krajobraz oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego, które jest nierozerwalnie związane z historią regionu.

Pszczoła kampinoska — dlaczego należy ją chronić?

Pszczoła kampinoska to lokalna linia miodnej pszczoły środkowoeuropejskiej (Apis mellifera mellifera), dawniej powszechnie występującej w Polsce i w wielu regionach Europy. Jej rodzime populacje zamieszkiwały m.in. lesiste obszary naszego kraju, w tym Puszczę Kampinoską.

To pszczoła dobrze dostosowana do miejscowych warunków środowiskowych: dobrze znosi zimę, rozwija się ostrożnie wiosną i efektywnie korzysta z pożytków charakterystycznych dla terenów leśnych, czyli źródeł pyłku i nektaru. Już od lat 30., a następnie od lat 70. XX wieku podejmowano działania na rzecz jej ochrony. W 2000 roku linia kampinoska została wpisana do programu ochrony zasobów genetycznych pszczół miodnych.

Na rozległym terenie Mazowsza, na zachód od Warszawy, ustanowiono rejon zamkniętej hodowli zachowawczej, w którym obowiązuje zakaz utrzymywania pszczół innych niż linia M. kampinoska. Ponieważ zapisy uchwały Sejmiku Województwa Mazowieckiego nie są w praktyce przestrzegane przez lokalnych pszczelarzy, szacuje się, że obecnie w Polsce pozostało jedynie około 140 rodzin tej linii, co stawia ją na granicy zagrożenia wyginięciem.

Stowarzyszenie Kampinoska, we współpracy z dr Łucją Skonieczną oraz grupą pszczelarzy, prowadzi działania na rzecz odbudowy populacji pszczoły kampinoskiej. Obejmują one m.in. hodowlę opartą na sztucznym unasiennianiu oraz prowadzenie pasieki zachowawczej zlokalizowanej w rejonie objętym ochroną.

Ponieważ liczebność tej pierwotnie związanej z Puszczą Kampinoską pszczoły miodnej jest wciąż krytycznie niska, każda forma ochrony lokalnych zasobów genetycznych i troski o naturalne siedliska ma szczególne znaczenie. Dzięki prowadzonej przez Kampinoski Park Narodowy ochronie krajobrazu, przebudowie drzewostanów w kierunku bardziej naturalnych oraz odtwarzaniu siedlisk możliwe jest
tworzenie warunków sprzyjających lokalnym zapylaczom.

Festiwal będzie miał charakter plenerowy i rodzinny. Przez cały czas trwania wydarzenia dostępne będą stoiska pszczelarzy, twórców i rzemieślników, warsztaty edukacyjne, pokaz ula demonstracyjnego, prezentacje produktów regionalnych oraz działania przybliżające świat pszczół i przyrody Puszczy Kampinoskiej.

W programie znajdą się m.in. stoiska pszczelarzy hodujących pszczołę kampinoską, prezentacja miodów kampinoskich wpisanych na Listę Produktów Tradycyjnych, działania edukacyjne dla dzieci i rodzin, rozmowy o pszczelarstwie zachowawczym oraz pokaz i warsztat koszkarski, poświęcony wyplataniu koszek — tradycyjnych uli słomianych.
Uczestnicy będą mogli zobaczyć, jak z naturalnych materiałów powstawały dawne ule wykorzystywane przez pokolenia pszczelarzy oraz poznać z bliska rzemiosło związane z dawną kulturą pszczelarską.

Pszczoły miodne. Tajemniczy mieszkańcy lasu

Szczególne miejsce w programie zajmie wystawa fotografii „Pszczoły miodne. Tajemniczy mieszkańcy lasu”.
Przez tysiące lat naturalnym domem pszczoły miodnej był las. Wysoko w dziuplach starych drzew, z dala od ludzkiego wzroku, dzikie rodziny pszczele rozwijały strategie przetrwania, które ukształtowały ten gatunek na długo przed pojawieniem się współczesnego pszczelarstwa. Choć dziś kojarzymy pszczoły przede wszystkim z ulami, ich pierwotnym środowiskiem pozostaje las.

Prezentowane fotografie pozwalają zajrzeć do wnętrza naturalnie zasiedlonej dziupli i obserwować życie dzikiej rodziny pszczelej z niezwykłą dokładnością. Od chwili osiedlenia się roju, poprzez budowę pierwszych plastrów i wychów kolejnych pokoleń, aż po utrzymywanie odpowiedniego mikroklimatu gniazda oraz spektakularną obronę przed szerszeniami — każdy etap odsłania niezwykłą organizację i złożoność pszczelego społeczeństwa. Wystawa prezentuje fotografie pochodzące z projektu „Back to the Future – Honey Bees in the Forest”, zrealizowanego przez Ingo Arndta we współpracy z prof. dr. Jürgenem Tautzem — światowej sławy badaczem pszczół — oraz naukowcami Benjaminem Rutschmannem i Patrickiem Laurenzem Kohlem. Łącząc wybitną fotografię przyrodniczą z najnowszymi badaniami naukowymi, projekt przypomina, że pszczoła miodna jest nie tylko gatunkiem hodowlanym, lecz także dzikim mieszkańcem lasu.

Program ramowy

11:00–11:15
Otwarcie II Festiwalu Pszczoły Kampinoskiej
11:30–17:30
Stoiska, pokazy i atrakcje festiwalowe
Pszczoła kampinoska i pszczelarstwo zachowawcze • miody kampinoskie • tradycyjne rzemiosło • lokalni twórcy i wystawcy • produkty regionalne • działania edukacyjne dla dzieci i rodzin • wystawa fotografii „Pszczoły miodne. Tajemniczy mieszkańcy lasu”
11:30–12:00
Pszczoła kampinoska – między dziedzictwem regionu a współczesną troską o różnorodność biologiczną
Wykład inauguracyjny
12:20–13:00
Dlaczego warto chronić to, co lokalne?
Panel / rozmowa moderowana poświęcona rodzimym liniom pszczół, bioróżnorodności i lokalnemu dziedzictwu przyrodniczemu
11:30–16:00
Program pokazowy, warsztatowy i wystawienniczy
W tym m.in. pokaz i warsztat wyplatania koszek — tradycyjnych uli słomianych
16:00–16:40
Pszczelarstwo zachowawcze, lokalność i odpowiedzialność za krajobraz
Rozmowa otwarta
17:20–17:30
Zakończenie Festiwalu

Przez cały czas trwania Festiwalu dostępne będą stoiska pszczelarzy, twórców i rzemieślników, miody i produkty regionalne, ulik pokazowy, działania edukacyjne oraz wystawa fotografii „Pszczoły miodne. Tajemniczy mieszkańcy lasu”. Organizatorzy planują również zaplecze gastronomiczne przygotowane we współpracy z lokalnymi kołami gospodyń wiejskich.

Informacje organizacyjne

Data: 8 sierpnia 2026 r.
Godzina: 11.00–17.30
Miejsce: Skansen Budownictwa Puszczańskiego w Granicy, Kampinoski Park Narodowy
Wstęp: wolny
Udział w wydarzeniach: bezpłatny
Organizator: Stowarzyszenie Kampinoska
Współorganizator: Kampinoski Park Narodowy

Patronat honorowy: Marszałek Województwa Mazowieckiego
Partner wystawy fotograficznej: CMS Cameron McKenna Nabarro Olswang Pośniak i Bejm sp.k.

O Stowarzyszeniu Kampinoska

Stowarzyszenie Kampinoska skupia pszczelarzy, leśników, edukatorów, naukowców i przewodników Kampinoskiego Parku Narodowego, działających na rzecz ochrony pszczoły kampinoskiej i jej siedlisk.
Prowadzi działania edukacyjne i hodowlane, wspiera zachowanie bioróżnorodności oraz bierze udział w krajowych i międzynarodowych inicjatywach na rzecz ochrony pszczoły środkowoeuropejskiej.
Stowarzyszenie należy m.in. do:
• Rady Koordynacyjnej Rezerwatu Biosfery Puszcza Kampinoska UNESCO
• Międzynarodowej Federacji SICAMM (zrzeszającej organizacje zajmujące się ochroną Apis mellifera mellifera w Europie)
Współpracuje z: Kampinoskim Parkiem Narodowym, Instytutem Zootechniki PIB w Balicach, Instytutem Pszczelnictwa w Puławach oraz Krajowym Centrum Hodowli Zwierząt.

Więcej informacji o działaniach Stowarzyszenia Kampinoska i pszczole
kampinoskiej www.kampinoska.org
Kontakt:
Patrycja Sołtysik
Stowarzyszenie Kampinoska
patrycja.soltysik@kampinoska.org
kom. +48 600 255 456